Vì sao cần đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa?

Tham vấn chuyên môn :

Đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa là một bước quan trọng giúp bác sĩ hiểu đầy đủ tình trạng của người bệnh trước khi tiến hành phẫu thuật hoặc thủ thuật. Mục tiêu không đơn thuần là xác định người bệnh “có đủ sức khỏe để mổ hay không”, mà còn nhằm phát hiện bệnh lý đi kèm, nhận diện các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ, lựa chọn phương pháp can thiệp – gây mê phù hợp và chuẩn bị kế hoạch chăm sóc trước, trong và sau thủ thuật.

Theo NICE, việc đánh giá trước phẫu thuật giúp bác sĩ xác định những vấn đề sức khỏe có thể cần điều trị trước mổ, dự kiến nhu cầu chăm sóc đặc biệt trong hoặc sau mổ và trao đổi rõ hơn với người bệnh về nguy cơ. Các xét nghiệm cần thực hiện phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, loại phẫu thuật và phương pháp vô cảm chứ không áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. (Nguồn: NICE – Routine preoperative tests for elective surgery)

1. Đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa là gì?

Quá trình đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa
Quá trình đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa

Đây là quá trình bác sĩ thu thập và phân tích các thông tin liên quan đến sức khỏe của người bệnh trước một cuộc phẫu thuật hoặc thủ thuật có xâm lấn.

Tùy từng trường hợp, quá trình này có thể bao gồm:

  • Khai thác bệnh sử và tiền sử bệnh.
  • Kiểm tra các bệnh lý mạn tính đang điều trị.
  • Xem xét thuốc, thực phẩm chức năng và thuốc thảo dược đang sử dụng.
  • Đánh giá tiền sử dị ứng thuốc, gây mê hoặc các lần phẫu thuật trước.
  • Đo huyết áp, mạch, cân nặng và các dấu hiệu sinh tồn.
  • Đánh giá tim mạch, hô hấp và khả năng vận động.
  • Chỉ định xét nghiệm hoặc thăm dò cần thiết.
  • Đánh giá nguy cơ gây mê – gây tê.
  • Lập kế hoạch chăm sóc và phục hồi sau can thiệp.

NHS cũng cho biết tại buổi đánh giá trước phẫu thuật, người bệnh thường được hỏi về sức khỏe, tiền sử bệnh và thuốc đang sử dụng; xét nghiệm chỉ được thực hiện khi phù hợp với loại phẫu thuật, phương pháp gây mê và tình trạng của từng người. (Nguồn: NHS – Before surgery: Pre-operative assessment)

2. Vì sao phải đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa?

2.1. Phát hiện những bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ

Những bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ can thiệp ngoại khoa
Những bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ can thiệp ngoại khoa

Một người có thể cảm thấy khỏe trong sinh hoạt hàng ngày nhưng vẫn có những vấn đề cần lưu ý trước phẫu thuật như:

  • Tăng huyết áp.
  • Đái tháo đường.
  • Thiếu máu.
  • Bệnh tim mạch.
  • Rối loạn nhịp tim.
  • Bệnh phổi mạn tính.
  • Suy giảm chức năng thận.
  • Rối loạn đông máu.
  • Nhiễm khuẩn.
  • Tiền sử dị ứng thuốc hoặc thuốc gây mê.

Việc phát hiện những vấn đề này trước can thiệp giúp bác sĩ cân nhắc có cần kiểm soát hoặc điều trị ổn định hơn trước khi tiến hành hay không.

Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa.

Ở góc độ Nội khoa, điều quan trọng không phải chỉ là tìm xem người bệnh “có bệnh nền hay không” mà cần đánh giá bệnh nền hiện đang được kiểm soát ở mức độ nào và liệu tình trạng đó có ảnh hưởng tới quá trình gây mê, can thiệp và hồi phục hay không.

2.2. Ước tính nguy cơ tim mạch trong thời gian chu phẫu

Tim mạch là một trong những nội dung quan trọng khi đánh giá người bệnh trước nhiều loại phẫu thuật.

Hướng dẫn AHA/ACC năm 2024 khuyến nghị tiếp cận từng bước dựa trên tình trạng tim mạch, triệu chứng, khả năng hoạt động thể lực và mức nguy cơ của phẫu thuật. Những người nguy cơ thấp hoặc thực hiện phẫu thuật nguy cơ thấp thường không cần làm nghiệm pháp gắng sức tim mạch một cách thường quy. (Nguồn: American Heart Association – 2024 Guideline for Perioperative Cardiovascular Management for Noncardiac Surgery)

Điều này cho thấy đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa không đồng nghĩa với việc phải làm thật nhiều xét nghiệm. Mục tiêu là lựa chọn đúng thăm dò cho đúng người bệnh.

2.3. Lựa chọn phương pháp gây mê hoặc gây tê phù hợp

Những điều cần quan tâm để lựa chọn phương pháp gây mê và gây tê phù hợp
Những điều cần quan tâm để lựa chọn phương pháp gây mê và gây tê phù hợp

Một cuộc phẫu thuật không chỉ liên quan đến thao tác ngoại khoa mà còn liên quan mật thiết đến phương pháp vô cảm.

Bác sĩ cần quan tâm đến:

  • Tiền sử gây mê trước đây.
  • Dị ứng thuốc.
  • Tình trạng đường thở.
  • Tim mạch và hô hấp.
  • Bệnh thần kinh.
  • Bệnh gan, thận.
  • Các thuốc đang sử dụng.
  • Nguy cơ khó đặt nội khí quản nếu cần gây mê toàn thân.

Khám tiền mê giúp đội ngũ y tế xây dựng kế hoạch gây mê – gây tê phù hợp và dự kiến trước phương án xử trí những tình huống có thể xảy ra. (Nguồn: Vinmec – Mục đích khám tiền mê trước khi phẫu thuật)

2.4. Kiểm soát nguy cơ chảy máu và vấn đề liên quan đến thuốc

Các hạng mục cần quan tâm đến trước khi can thiệp ngoại khoa trong kiểm soát nguy cơ chảy máu
Các hạng mục cần quan tâm đến trước khi can thiệp ngoại khoa trong kiểm soát nguy cơ chảy máu

Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình phẫu thuật, gây mê hoặc nguy cơ chảy máu.

Bác sĩ cần biết người bệnh có đang sử dụng:

  • Thuốc chống đông.
  • Thuốc chống kết tập tiểu cầu.
  • Thuốc điều trị đái tháo đường.
  • Insulin.
  • Thuốc tim mạch.
  • Corticoid.
  • Thuốc giảm đau.
  • Thực phẩm chức năng hoặc thuốc thảo dược.

Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc trước phẫu thuật. Việc tiếp tục, điều chỉnh hoặc tạm ngừng một loại thuốc cần dựa trên chỉ định riêng của bác sĩ.

Hướng dẫn AHA/ACC 2024 cũng nhấn mạnh việc quản lý thuốc quanh thời gian phẫu thuật cần được cá thể hóa, đặc biệt với thuốc chống đông và một số thuốc điều trị tim mạch – chuyển hóa.

2.5. Quyết định xét nghiệm nào thực sự cần thiết

Các thăm dò có thể được cân nhắc trước khi can thiệp ngoại khoa
Các thăm dò có thể được cân nhắc trước khi can thiệp ngoại khoa

Một quan niệm chưa chính xác là trước phẫu thuật ai cũng phải thực hiện cùng một “gói xét nghiệm”.

Trên thực tế, NICE khuyến nghị lựa chọn xét nghiệm dựa trên mức độ phẫu thuật, tuổi, bệnh kèm và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Thăm dò có thể được cân nhắc Mục đích
Công thức máu Đánh giá thiếu máu và một số bất thường huyết học
Đường huyết/HbA1c Đánh giá kiểm soát đường huyết ở người phù hợp
Chức năng thận, điện giải Đánh giá thận và cân bằng điện giải
Xét nghiệm đông máu Cân nhắc khi có nguy cơ chảy máu hoặc chỉ định phù hợp
Điện tâm đồ Đánh giá tim mạch ở nhóm cần thiết
X-quang hoặc thăm dò hô hấp Chỉ định theo triệu chứng và nguy cơ
Xét nghiệm nước tiểu Thực hiện trong một số trường hợp
Các thăm dò chuyên sâu Chỉ định khi kết quả có khả năng làm thay đổi kế hoạch điều trị

Lưu ý: bảng trên mang tính tham khảo. Không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện toàn bộ các xét nghiệm.

2.6. Giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp ngoại khoa phù hợp

Tham vấn chuyên môn: BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa.

Các câu hỏi đánh giá trước can thiệp ngoại khoa
Các câu hỏi đánh giá trước can thiệp ngoại khoa

Đánh giá trước can thiệp còn giúp phẫu thuật viên trả lời một số câu hỏi quan trọng:

  • Chỉ định can thiệp đã phù hợp hay chưa?
  • Có phương án điều trị ít xâm lấn hơn hay không?
  • Nguy cơ chảy máu ở mức nào?
  • Thời gian dự kiến của thủ thuật?
  • Người bệnh có khả năng chịu đựng cuộc phẫu thuật không?
  • Có cần phối hợp chuyên khoa khác?
  • Cần chuẩn bị gì cho quá trình hậu phẫu?

Việc quyết định phẫu thuật cần dựa trên sự cân bằng giữa lợi ích dự kiến và nguy cơ đối với từng người bệnh, thay vì chỉ căn cứ vào tên bệnh hoặc một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

NHS cũng khuyến cáo người bệnh trao đổi với bác sĩ về lợi ích, nguy cơ, lựa chọn điều trị thay thế và hậu quả nếu chưa can thiệp trước khi quyết định phẫu thuật. (Nguồn: NHS – Seeing a specialist before surgery)

3. Vai trò của đánh giá cơ xương khớp trước một số can thiệp

Tham vấn chuyên môn: BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp.

Đối với những người chuẩn bị can thiệp liên quan đến xương, khớp, cột sống hoặc hệ vận động, việc đánh giá chức năng cơ xương khớp có thể giúp xác định:

  • Mức độ đau.
  • Khả năng đi lại và vận động.
  • Phạm vi vận động của khớp.
  • Sức cơ.
  • Mức độ hạn chế sinh hoạt.
  • Nguy cơ té ngã.
  • Khả năng phục hồi chức năng sau can thiệp.

Những thông tin này có ý nghĩa trong việc xây dựng mục tiêu điều trị thực tế và kế hoạch phục hồi sau phẫu thuật. Tuy nhiên, không phải mọi người chuẩn bị phẫu thuật đều cần khám chuyên khoa cơ xương khớp; việc phối hợp chuyên khoa phụ thuộc vào bệnh lý và loại can thiệp.

4. Những trường hợp cần được đánh giá kỹ hơn trước can thiệp ngoại khoa

Những bệnh lý cần được đánh giá kỹ hơn trước khi can thiệp ngoại khoa
Những bệnh lý cần được đánh giá kỹ hơn trước khi can thiệp ngoại khoa

Mức độ đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa thường cần được cá thể hóa, đặc biệt khi người bệnh:

  • Cao tuổi hoặc có tình trạng suy yếu thể chất.
  • Có bệnh tim mạch.
  • Tăng huyết áp chưa kiểm soát tốt.
  • Đái tháo đường.
  • Bệnh phổi mạn tính.
  • Suy giảm chức năng thận hoặc gan.
  • Có tiền sử thiếu máu hoặc chảy máu bất thường.
  • Đang dùng thuốc chống đông.
  • Có nhiều bệnh nền cùng lúc.
  • Từng gặp vấn đề khi gây mê.
  • Có triệu chứng mới xuất hiện trước ngày phẫu thuật.
  • Chuẩn bị thực hiện phẫu thuật lớn hoặc phức tạp.

AHA/ACC 2024 đặc biệt nhấn mạnh cách tiếp cận theo nhóm đa chuyên khoa đối với người bệnh có bệnh tim mạch phức tạp hoặc chưa ổn định.

5. Có phải phát hiện bất thường là phải hoãn phẫu thuật?

Câu trả lời là: Không.

Phát hiện bất thường trước phẫu thuật không đồng nghĩa với việc cuộc can thiệp chắc chắn phải hủy hoặc trì hoãn.

Bác sĩ cần đánh giá:

  1. Mức độ nghiêm trọng của bất thường.
  2. Mức độ cấp thiết của phẫu thuật.
  3. Nguy cơ nếu tiếp tục can thiệp.
  4. Nguy cơ nếu trì hoãn điều trị.
  5. Khả năng điều chỉnh vấn đề sức khỏe trước can thiệp.

Trong một số tình huống, bác sĩ có thể quyết định tiến hành như kế hoạch. Những trường hợp khác có thể cần điều trị hoặc đánh giá thêm trước khi tiếp tục.

Hướng dẫn AHA/ACC nhấn mạnh mục tiêu của đánh giá chu phẫu là xác định khi nào có thể tiến hành phẫu thuật và khi nào cần tạm dừng để đánh giá thêm.

6. Người bệnh nên chuẩn bị gì trước buổi đánh giá?

Để quá trình khám diễn ra thuận lợi, người bệnh nên chuẩn bị:

  • Danh sách các bệnh đang điều trị.
  • Hồ sơ khám bệnh trước đây.
  • Kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh gần nhất nếu có.
  • Danh sách toàn bộ thuốc đang sử dụng và liều dùng.
  • Thông tin về thực phẩm chức năng hoặc thuốc thảo dược.
  • Tiền sử dị ứng.
  • Tiền sử phẫu thuật và gây mê trước đây.
  • Thông tin về hút thuốc, sử dụng rượu bia.
  • Các triệu chứng mới xuất hiện.
  • Những câu hỏi muốn trao đổi với bác sĩ.

Nếu sức khỏe thay đổi sau buổi khám nhưng trước ngày phẫu thuật, chẳng hạn xuất hiện sốt, nhiễm khuẩn hô hấp hoặc bệnh nền diễn biến khác thường, người bệnh nên thông báo cho cơ sở điều trị. NHS lưu ý những thay đổi sức khỏe trước phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến tính an toàn và kế hoạch chăm sóc.

7. Đánh giá trước phẫu thuật là một phần của an toàn ngoại khoa

WHO xây dựng Surgical Safety Checklist gồm 19 nội dung nhằm hỗ trợ giảm sai sót, biến cố bất lợi và tăng cường giao tiếp giữa các thành viên trong ê-kíp phẫu thuật. (Nguồn: WHO – Surgical Safety Checklist: Tools and resources)

Điều đó cho thấy an toàn trong ngoại khoa là một quá trình liên tục, bắt đầu từ trước khi người bệnh bước vào phòng mổ và kéo dài trong suốt quá trình can thiệp, gây mê, hồi tỉnh và chăm sóc hậu phẫu.

Đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa không phải một thủ tục hình thức và cũng không phải là việc thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Đây là quá trình cá thể hóa nhằm nhận diện nguy cơ, kiểm soát bệnh nền, lựa chọn thăm dò phù hợp và xây dựng kế hoạch can thiệp an toàn hơn cho từng người bệnh.

Người bệnh nên cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh sử, thuốc đang sử dụng, dị ứng và những thay đổi sức khỏe gần đây. Quan trọng hơn, không nên tự ý ngưng thuốc, tự yêu cầu xét nghiệm hoặc quyết định trì hoãn phẫu thuật khi chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.

Lưu ý: Nội dung nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc khám, đánh giá tiền phẫu hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa tại Phòng khám Đa khoa True Hope
Đánh giá sức khỏe trước khi can thiệp ngoại khoa tại Phòng khám Đa khoa True Hope

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, trước khi thực hiện thủ thuật hoặc can thiệp ngoại khoa, người bệnh được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe nhằm lựa chọn phương án phù hợp và nhận diện các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị. Việc thăm khám có thể bao gồm khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng, đánh giá thuốc đang sử dụng và chỉ định xét nghiệm hoặc chẩn đoán cần thiết tùy từng trường hợp.

Đặc biệt, các bệnh lý nền, tình trạng tim mạch, hô hấp hoặc nguy cơ liên quan đến gây mê – phẫu thuật cần được xem xét kỹ trước khi can thiệp. Dựa trên kết quả đánh giá, bác sĩ sẽ tư vấn kế hoạch chuẩn bị, phương pháp thực hiện và theo dõi phù hợp, góp phần nâng cao tính an toàn trong suốt quá trình điều trị. 

Nếu bạn đang chuẩn bị thực hiện thủ thuật hoặc can thiệp ngoại khoa, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, nhận diện các yếu tố nguy cơ và tư vấn kế hoạch chuẩn bị phù hợp trước khi can thiệp. 

Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn

Dat lich

👉PHÒNG KHÁM ĐA KHOA QUỐC TẾ TRUE HOPE
👉Địa chỉ: True Hope, CC2 Nguyễn Hữu Thọ, Định Công, Hà Nội
👉Tổng đài bệnh viện: 0333 177 268
👉Hotline Nam Khoa: 0916 792 598
👉Hotline Phụ sản: 0912 361 096

Nguồn tham khảo
World Health Organization (WHO) – Surgical Safety Checklist: Tools and resources.
WHO – Safe Surgery Tools and Resources
NICE – Routine preoperative tests for elective surgery (NG45).
NICE – Tests before surgery
American Heart Association/American College of Cardiology – 2024 Guideline for Perioperative Cardiovascular Management for Noncardiac Surgery.
AHA – 2024 Perioperative Cardiovascular Guideline
NHS – Having an operation: Before surgery.
NHS – Before surgery
Vinmec – Mục đích khám tiền mê trước khi phẫu thuật.
Vinmec – Khám tiền mê trước phẫu thuật

Câu hỏi thường gặp

Đánh giá sức khỏe trước can thiệp ngoại khoa có giống khám tiền mê không?

Không hoàn toàn. Đánh giá trước can thiệp có phạm vi rộng hơn, bao gồm tình trạng bệnh lý, nguy cơ phẫu thuật và kế hoạch điều trị. Khám tiền mê tập trung nhiều hơn vào các yếu tố liên quan tới gây mê – gây tê và an toàn vô cảm.

Phẫu thuật nhỏ có cần đánh giá sức khỏe không?

Có thể vẫn cần, nhưng mức độ đánh giá thường khác với phẫu thuật lớn. NICE khuyến nghị lựa chọn xét nghiệm theo loại phẫu thuật và tình trạng sức khỏe thay vì áp dụng một danh sách cố định cho tất cả người bệnh.

Xét nghiệm máu bình thường có nghĩa là chắc chắn phẫu thuật an toàn không?

Không. Kết quả xét nghiệm chỉ là một phần của quá trình đánh giá. Bác sĩ còn phải xem xét bệnh sử, khám lâm sàng, loại phẫu thuật, phương pháp gây mê và các yếu tố nguy cơ khác.

Có bệnh nền thì có phẫu thuật được không?

Nhiều người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính vẫn có thể được phẫu thuật khi bệnh được đánh giá và kiểm soát phù hợp. Quyết định cần được cá thể hóa.

Có phải ngừng thuốc chống đông trước phẫu thuật?

Không nên tự ý ngừng. Thời điểm tạm ngừng, tiếp tục hoặc thay đổi thuốc phụ thuộc loại thuốc, nguy cơ chảy máu, nguy cơ huyết khối và loại can thiệp.

Vì sao có người phải điện tâm đồ trước mổ nhưng người khác thì không?

Vì nhu cầu điện tâm đồ phụ thuộc vào nguy cơ tim mạch, bệnh nền và loại phẫu thuật. Không phải mọi người đều cần thực hiện thường quy.

Vì sao bác sĩ đôi khi đề nghị hoãn một cuộc mổ đã lên lịch?

Việc trì hoãn có thể được cân nhắc nếu bác sĩ nhận thấy cần đánh giá hoặc kiểm soát thêm một vấn đề sức khỏe để giảm nguy cơ. Quyết định phải cân bằng với mức độ cấp thiết của bệnh cần phẫu thuật.

Người bệnh cần mang gì khi đi khám trước phẫu thuật?

Nên mang hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm gần đây, danh sách thuốc đang dùng và thông tin về các bệnh nền, dị ứng cũng như những lần phẫu thuật hoặc gây mê trước đây.

Nên đánh giá sức khỏe trước phẫu thuật bao lâu?

Thời điểm phụ thuộc loại can thiệp và tình trạng người bệnh. Một số trường hợp cần đánh giá sớm để có thời gian kiểm soát bệnh nền; những thủ thuật đơn giản có thể có quy trình ngắn hơn.

Người cao tuổi có phải làm nhiều xét nghiệm hơn không?

Không nhất thiết chỉ vì tuổi cao. Tuổi là một yếu tố cần xem xét cùng bệnh nền, khả năng vận động, mức độ suy yếu thể chất, loại phẫu thuật và các nguy cơ cụ thể. Việc xét nghiệm nên dựa trên chỉ định lâm sàng.

Bài viết liên quan

Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope

Trên 10 năm thành lập

Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám

Cơ sở vật chất hiện đại

Chi phí khám hợp lý

Bảo mật thông tin khách hàng

Chăm sóc khách hàng chu đáo

Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

DMCA.com Protection Status