Tham vấn chuyên môn :
- BSCKII Nguyễn Quốc Tiến – Nội khoa: đánh giá yếu tố nguy cơ, bệnh nền và tầm soát sức khỏe ở phụ nữ sau mãn kinh.
- BSCKI Phan Đình Long – Cơ xương khớp: đánh giá đau lưng, mật độ xương, nguy cơ gãy xương và bệnh lý cơ xương khớp đi kèm.
- BSCKII Lê Bá – Ngoại khoa: tham vấn các tình huống tổn thương cột sống hoặc biến chứng có khả năng cần đánh giá ngoại khoa.
Lưu ý: Thông tin trong bài nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ.
Loãng xương sau mãn kinh có thể tiến triển trong nhiều năm mà gần như không gây triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, khi một phụ nữ sau mãn kinh bắt đầu xuất hiện đau lưng, cảm thấy mình thấp đi, quần áo dài hơn trước hoặc người thân nhận thấy dáng lưng ngày càng khom, đây không đơn thuần là những thay đổi nên mặc định do tuổi tác. Trong một số trường hợp, giảm chiều cao và đau vùng cột sống có thể liên quan đến gãy lún đốt sống do xương suy yếu và cần được đánh giá y khoa.
Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương khớp và Bệnh da Hoa Kỳ (NIAMS) gọi loãng xương là một bệnh “thầm lặng” vì nhiều người không có biểu hiện cho đến khi xảy ra gãy xương. Khi gãy đốt sống xuất hiện, người bệnh có thể đau lưng dữ dội, giảm chiều cao hoặc thay đổi tư thế như gù lưng. (Nguồn: NIAMS – Osteoporosis.)
I. Vì sao phụ nữ dễ bị loãng xương sau mãn kinh?

Mãn kinh là một giai đoạn sinh lý tự nhiên nhưng đồng thời tạo ra những thay đổi đáng kể đối với sức khỏe xương. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mãn kinh liên quan đến suy giảm chức năng nang noãn và giảm nồng độ estrogen lưu hành. WHO cũng nhấn mạnh rằng mất mật độ xương trong giai đoạn mãn kinh góp phần đáng kể làm tăng tỷ lệ loãng xương và gãy xương. (Nguồn: WHO – Menopause.)
Estrogen có vai trò quan trọng trong duy trì cân bằng chuyển hóa xương. Khi estrogen giảm sau mãn kinh, quá trình mất xương có thể diễn ra nhanh hơn. NIAMS cũng xếp nồng độ estrogen thấp sau mãn kinh vào nhóm yếu tố làm tăng nguy cơ loãng xương.
Báo Sức khỏe & Đời sống – cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế – cũng lưu ý phụ nữ sau mãn kinh chịu tác động đồng thời của quá trình lão hóa và suy giảm estrogen, do đó việc quan tâm đến sức khỏe xương từ giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng. (Nguồn:Sức khỏe & Đời sống – Cách phòng loãng xương sau mãn kinh.)
II. Đau lưng sau mãn kinh có phải là dấu hiệu loãng xương?

Theo BSCKI Phan Đình Long, không phải mọi trường hợp đau lưng ở phụ nữ sau mãn kinh đều do loãng xương. Đau lưng còn có thể liên quan đến cơ, dây chằng, thoái hóa cột sống, đĩa đệm hoặc nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, không thể chẩn đoán loãng xương sau mãn kinh chỉ dựa vào cảm giác đau.
Điểm cần lưu ý là bản thân loãng xương thường không gây đau rõ ràng khi chưa có biến chứng. Theo NIAMS, biểu hiện đau có thể xuất hiện khi xảy ra gãy đốt sống; gãy do xương yếu thậm chí có thể xảy ra sau một cú ngã nhẹ hoặc những tác động thông thường như cúi, nâng vật hay ho ở người có xương rất dễ gãy.
Vì thế, một cơn đau lưng mới xuất hiện ở phụ nữ sau mãn kinh cần được chú ý hơn nếu:
- Đau xuất hiện đột ngột mà không rõ nguyên nhân.
- Đau sau té ngã hoặc nâng vật.
- Đau dai dẳng, ảnh hưởng vận động.
- Đồng thời thấy giảm chiều cao.
- Lưng ngày càng khom hoặc gù.
- Đã từng gãy xương sau một chấn thương tương đối nhẹ.
III. Giảm chiều cao sau mãn kinh: dấu hiệu không nên bỏ qua

Chiều cao có thể thay đổi khi cơ thể lão hóa, nhưng giảm chiều cao đáng kể hoặc đi kèm đau lưng, gù lưng cần được xem xét cẩn thận.
NIAMS cho biết mất chiều cao và thay đổi hình dạng cột sống có thể xuất hiện ở người bị gãy đốt sống. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cũng liệt kê đau cột sống, gù lưng và giảm chiều cao trong các vấn đề có thể gặp ở bệnh nhân loãng xương. (Nguồn:Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Đo mật độ xương: Những điều cần biết).
Điều quan trọng là không nên nhìn giảm chiều cao như một tiêu chuẩn chẩn đoán độc lập. Người bệnh vẫn cần khám, đánh giá nguy cơ, đo mật độ xương và trong một số trường hợp cần chẩn đoán hình ảnh cột sống để xác định nguyên nhân.
| Biểu hiện | Ý nghĩa cần nghĩ đến | Hướng xử trí phù hợp |
| Đau lưng nhẹ, thoáng qua | Có nhiều nguyên nhân khác nhau | Theo dõi và khám nếu kéo dài |
| Đau lưng mới xuất hiện sau mãn kinh | Cần đánh giá cơ – xương – cột sống | Khám chuyên khoa |
| Đau lưng + giảm chiều cao | Có thể cần loại trừ gãy lún đốt sống | Khám và đánh giá mật độ xương |
| Lưng khom/gù tăng dần | Có thể liên quan biến dạng cột sống | Khám cơ xương khớp |
| Gãy xương sau chấn thương nhẹ | Gợi ý xương dễ gãy | Đánh giá loãng xương sớm |
| Đau dữ dội sau té ngã | Cần loại trừ gãy xương | Đi khám sớm |
IV. Sau mãn kinh có nên kiểm tra loãng xương không?

Có, nhưng thời điểm tầm soát cần dựa trên tuổi và nguy cơ của từng người.
Khuyến nghị cuối cùng của U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF), công bố ngày 14/1/2025, khuyến nghị:
- Phụ nữ từ 65 tuổi trở lên nên được tầm soát loãng xương.
- Phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi nên được đánh giá các yếu tố nguy cơ trước; nếu nguy cơ gãy xương tăng theo công cụ đánh giá lâm sàng thì nên tầm soát bằng DXA. (Nguồn:USPSTF – Osteoporosis to Prevent Fractures: Screening.)
USPSTF nêu một số yếu tố cần chú ý ở phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi như cân nặng thấp, cha hoặc mẹ từng gãy cổ xương đùi, hút thuốc và uống nhiều rượu.
Ngoài ra, NIAMS ghi nhận nguy cơ loãng xương có thể tăng ở người có tiền sử gia đình, ăn thiếu canxi/vitamin D, ít vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu, mắc một số bệnh nội tiết – tiêu hóa – viêm khớp dạng thấp hoặc sử dụng kéo dài một số thuốc như glucocorticoid.
Ai nên chủ động trao đổi với bác sĩ về đo mật độ xương?
Tham vấn bởi BSCKII Nguyễn Quốc Tiến: đặc biệt nên cân nhắc nếu có một hoặc nhiều yếu tố:
- Phụ nữ từ 65 tuổi.
- Sau mãn kinh dưới 65 tuổi nhưng có nguy cơ tăng.
- Đau lưng không rõ nguyên nhân kèm giảm chiều cao.
- Có biểu hiện gù hoặc thay đổi tư thế.
- Từng gãy xương sau va chạm hoặc té ngã nhẹ.
- Cân nặng thấp.
- Cha hoặc mẹ từng gãy cổ xương đùi.
- Hút thuốc hoặc sử dụng rượu nhiều.
- Ít vận động kéo dài.
- Sử dụng glucocorticoid dài ngày.
- Có bệnh lý làm tăng nguy cơ loãng xương.
V. Kiểm tra loãng xương bằng cách nào?
5.1 Đo mật độ xương DXA

DXA – hấp thụ tia X năng lượng kép – là phương pháp thường dùng để đo mật độ khoáng xương.
NIAMS cho biết DXA là xét nghiệm nhanh, không xâm lấn và sử dụng mức tia X thấp. Đo DXA tại vùng hông và cột sống được xem là cách đáng tin cậy để chẩn đoán loãng xương và dự báo nguy cơ gãy xương. (Nguồn:NIAMS – Osteoporosis: Diagnosis, Treatment, and Steps to Take.)
USPSTF cũng xem DXA trung tâm tại hông và cột sống thắt lưng là tiêu chuẩn đã được thiết lập để chẩn đoán loãng xương trong nhóm đối tượng tầm soát.
5.2 T-score nói lên điều gì?

Theo thông tin chuyên môn của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, T-score so sánh mật độ xương của người được đo với mật độ xương ở quần thể trẻ khỏe đạt khối lượng xương đỉnh.
| T-score | Phân loại |
| T-score ≥ -1 | Bình thường |
| -2,5 < T-score < -1 | Mật độ xương thấp/thưa xương |
| T-score ≤ -2,5 | Loãng xương |
Kết quả DXA không nên được đọc tách rời khỏi tuổi, tiền sử gãy xương, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ. Một người có T-score chưa tới ngưỡng loãng xương vẫn có thể có nguy cơ gãy xương đáng kể tùy hoàn cảnh lâm sàng.
VI. Khi nào đau lưng cần khám sớm thay vì chờ đo mật độ xương định kỳ?

Nếu xuất hiện đau cột sống dữ dội, đau sau té ngã, biến dạng cột sống mới xuất hiện hoặc vận động giảm rõ rệt, người bệnh không nên chỉ đăng ký một lần đo mật độ xương rồi tự kết luận.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể cần xác định xem đã có gãy đốt sống hoặc tổn thương khác hay chưa. WHO cho biết gãy xương do sang chấn năng lượng thấp thường gặp ở cột sống, hông, cổ tay và đầu trên xương cánh tay; trong đó gãy hông và gãy đốt sống thuộc các dạng gãy xương do xương yếu nghiêm trọng. (Nguồn:WHO – Fragility fractures.)
Nếu có tổn thương cột sống phức tạp, biến dạng đáng kể hoặc triệu chứng thần kinh, việc đánh giá có thể cần phối hợp giữa cơ xương khớp và ngoại khoa.
VII. Phát hiện loãng xương rồi có phải phẫu thuật không?
Không. Loãng xương sau mãn kinh không đồng nghĩa với phải phẫu thuật.
Tham vấn bởi BSCKII Lê Bá: Mục tiêu chính khi phát hiện loãng xương là đánh giá nguy cơ gãy xương, tìm các yếu tố có thể điều chỉnh, xác định nguyên nhân thứ phát khi cần và lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp. Phẫu thuật chỉ liên quan đến một số biến chứng hoặc tổn thương cụ thể và phải được bác sĩ đánh giá riêng, không phải phương pháp điều trị thường quy chỉ vì kết quả DXA cho thấy loãng xương.
Điều này đặc biệt quan trọng với những người nhìn thấy T-score thấp rồi quá lo lắng hoặc tự mua thuốc điều trị.
VIII. Sau mãn kinh nên làm gì để bảo vệ xương?

Bên cạnh tầm soát đúng đối tượng, các biện pháp chăm sóc sức khỏe xương lâu dài cũng rất quan trọng.
NIAMS khuyến khích phối hợp vận động chịu trọng lượng, tập sức mạnh và tập thăng bằng. Những hình thức này có thể hỗ trợ duy trì xương, cơ và giảm nguy cơ té ngã. Nếu đã có mật độ xương thấp, loãng xương hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi bắt đầu chương trình tập mới. (Nguồn:NIAMS – Exercise for Your Bone Health.)
Một số nguyên tắc nên duy trì gồm:
- Ăn uống đa dạng, bảo đảm nguồn canxi, vitamin D và protein phù hợp.
- Duy trì vận động đều đặn theo khả năng.
- Tập sức mạnh và thăng bằng phù hợp tuổi, bệnh nền.
- Không hút thuốc.
- Hạn chế uống nhiều rượu.
- Chủ động phòng té ngã trong nhà.
- Kiểm tra các thuốc đang sử dụng nếu có nguy cơ ảnh hưởng đến xương.
- Không tự ý dùng thuốc điều trị loãng xương hoặc bổ sung canxi, vitamin D liều cao kéo dài khi chưa được đánh giá phù hợp.
NIAMS nhấn mạnh chế độ ăn ít canxi và vitamin D, ít vận động, hút thuốc và uống nhiều rượu đều có liên quan đến tăng nguy cơ loãng xương hoặc gãy xương.
IX. Đau lưng và thấp đi sau mãn kinh: đừng chỉ nghĩ là “tuổi già”
Điểm đáng lưu ý của loãng xương sau mãn kinh là bệnh có thể tiến triển âm thầm. Một người vẫn sinh hoạt bình thường trong thời gian dài nhưng chỉ phát hiện tình trạng xương yếu khi đã xảy ra gãy xương.
Vì vậy, đau lưng đi kèm giảm chiều cao, gù lưng hoặc tiền sử gãy xương sau chấn thương nhẹ là những thông tin nên được kể đầy đủ cho bác sĩ. Với phụ nữ từ 65 tuổi, khuyến nghị USPSTF hiện hành ủng hộ tầm soát loãng xương; với phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi, quyết định tầm soát nên dựa trên đánh giá nguy cơ.
Phát hiện sớm không nhằm khiến người bệnh lo lắng mà nhằm nhận diện nguy cơ gãy xương trước khi biến cố nghiêm trọng xảy ra, từ đó xây dựng kế hoạch dinh dưỡng, vận động, phòng té ngã, theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Lưu ý: Nội dung mang tính cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp.
Nếu bạn có câu hỏi nào cần bác sĩ chuyên môn giải đáp vui lòng điền vào form dưới đây hoặc liên hệ hotline: 0333.177.268 để được tư vấn miễn phí!

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope, phụ nữ sau mãn kinh gặp tình trạng đau lưng kéo dài, giảm chiều cao, gù lưng hoặc dễ đau khi vận động được bác sĩ thăm khám để đánh giá sức khỏe xương và nguy cơ loãng xương. Sau mãn kinh, sự thay đổi nội tiết có thể làm tăng tốc độ mất xương, vì vậy những dấu hiệu bất thường về chiều cao và cột sống không nên chủ quan.
Bác sĩ sẽ dựa trên tuổi, tiền sử sức khỏe, yếu tố nguy cơ, triệu chứng lâm sàng và chỉ định đo mật độ xương hoặc các kiểm tra cần thiết khi phù hợp. Từ kết quả đánh giá, người bệnh được tư vấn chế độ dinh dưỡng, vận động, phòng ngừa té ngã và hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp, giúp chủ động bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài.
Nếu bạn sau mãn kinh thường xuyên đau lưng, nhận thấy chiều cao giảm dần hoặc có dấu hiệu gù lưng, hãy đặt lịch thăm khám tại True Hope để được bác sĩ đánh giá nguy cơ loãng xương, tư vấn kiểm tra mật độ xương và hướng chăm sóc phù hợp.
Thông tin: Đặt lịch khám dưới đây hoặc liên hệ 0333.177.268 để được tư vấn
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menopause
World Health Organization (WHO) – Fragility fractures:
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/fragility-fractures
U.S. Preventive Services Task Force – Osteoporosis to Prevent Fractures: Screening, Final Recommendation 2025:
https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/osteoporosis-screening
NIAMS – Osteoporosis: Causes, Risk Factors & Symptoms:
https://www.niams.nih.gov/health-topics/osteoporosis
NIAMS – Osteoporosis: Diagnosis, Treatment, and Steps to Take:
https://www.niams.nih.gov/health-topics/osteoporosis/diagnosis-treatment-and-steps-to-take
NIAMS – Exercise for Your Bone Health:
https://www.niams.nih.gov/health-topics/exercise-your-bone-health
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – Đo mật độ xương: Những điều cần biết:
https://benhvien108.vn/do-mat-do-xuong%3A-nhung-dieu-can-biet.htm
Báo Sức khỏe & Đời sống – Cách phòng loãng xương sau mãn kinh:
https://suckhoedoisong.vn/cach-phong-loang-xuong-sau-man-kinh-16926020621092371.htm
Câu hỏi thường gặp
Phụ nữ sau mãn kinh có chắc chắn bị loãng xương không?
Không. Mãn kinh làm tăng nguy cơ mất xương do estrogen giảm nhưng không đồng nghĩa tất cả phụ nữ đều mắc loãng xương. Tuổi, cân nặng, tiền sử gia đình, bệnh nền, thuốc và lối sống đều ảnh hưởng đến nguy cơ.
Đau lưng sau mãn kinh có phải là loãng xương?
Không nhất thiết. Đau lưng có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, đau mới xuất hiện kèm giảm chiều cao, gù lưng hoặc sau chấn thương nhẹ cần được đánh giá khả năng tổn thương đốt sống.
Loãng xương có gây đau từ giai đoạn sớm không?
Loãng xương thường tiến triển âm thầm. NIAMS cho biết nhiều người không có triệu chứng cho đến khi gãy xương xảy ra.
Giảm chiều cao có phải chắc chắn bị gãy lún đốt sống?
Không. Giảm chiều cao không đủ để tự chẩn đoán gãy lún hay loãng xương. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu có thể xuất hiện trong gãy đốt sống và cần được chú ý, đặc biệt khi kết hợp với đau hoặc gù lưng.
Phụ nữ bao nhiêu tuổi nên đo mật độ xương?
USPSTF khuyến nghị tầm soát phụ nữ từ 65 tuổi. Phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi nên được đánh giá yếu tố nguy cơ trước và tầm soát nếu nguy cơ tăng.
Đo mật độ xương DXA có đau không?
NIAMS mô tả DXA là xét nghiệm nhanh, không đau, không xâm lấn và sử dụng mức tia X thấp.
T-score -2,5 có nghĩa là gì?
Theo tiêu chí được Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 dẫn lại, T-score ≤ -2,5 thuộc ngưỡng loãng xương. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn cần đánh giá toàn bộ nguy cơ gãy xương và tình trạng lâm sàng, không chỉ nhìn vào một con số.
Đã loãng xương có nên tập thể dục không?
Thông thường hoạt động thể chất vẫn có vai trò quan trọng, nhưng bài tập phải phù hợp. Người đã có mật độ xương thấp, loãng xương hoặc hạn chế vận động nên hỏi nhân viên y tế trước khi bắt đầu chương trình tập mới.
Có nên tự uống canxi và vitamin D để phòng loãng xương?
Không nên tự mặc định rằng càng bổ sung nhiều càng tốt. Nhu cầu cần được xem xét dựa trên chế độ ăn, tuổi, bệnh nền và các yếu tố cá nhân; trường hợp cần bổ sung nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Khi nào người đau lưng sau mãn kinh nên đi khám sớm?
Nên khám sớm nếu đau lưng xuất hiện đột ngột hoặc dữ dội, đau sau té ngã/chấn thương, đồng thời giảm chiều cao, gù lưng hoặc nghi ngờ gãy xương. WHO và NIAMS đều xác định cột sống là vị trí quan trọng của gãy xương liên quan đến xương yếu.
Bài viết liên quan
Lý do nên chọn Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope
Trên 10 năm thành lập
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ giỏi trực tiếp khám
Cơ sở vật chất hiện đại
Chi phí khám hợp lý
Bảo mật thông tin khách hàng
Chăm sóc khách hàng chu đáo
Lưu ý: Phòng khám hỗ trợ đặt phòng cho khách hàng ở tỉnh xa. LH Hotline đặt lịch khám: 0333 177 268



